Asterdorp

2016

De Buiksloterham verandert in rap tempo. Overal heerst bedrijvigheid en wordt gebouwd. De renovatie van 'Villa Volten' is bijna voltooid.

1927

De woonschool Asterdorp wordt in gebruik genomen. Arie Keppler, directeur van de Gemeentelijk Woningdienst Amsterdam, is socialist in hart en nieren. Hij gelooft dat de onderklasse verheven kan worden, dat 'a-socialen' heropgevoed kunnen worden. Hij is dan ook de drijvende kracht achter Asterdorp.

Het dorpje wordt met maar een ingang gebouwd, het huidige poortgebouw. De bewoners worden gecontroleerd door opzichteressen. Arie Keppler zelf komt te pas en te onpas naar het dorp en controleert dan ook de huizen van de bewoners op netheid en reinheid.

In feite zijn de eerste bewoners van Asterdorp paupers. De armsten van de armsten, voornamelijk uit de Jordaan.

Het goedbedoelde heropvoedingsideaal van Kepler mislukt jammerlijk. De bewoners hebben te kampen met een levensgroot stigma en komen nauwelijks aan de bak. De meesten verhuizen zo snel ze kunnen. Veelal naar Floradorp. In het begin van WOII staat het dorp al nagenoeg leeg.

De laatste oorspronkelijke bewoners verlaten Asterdorp in het voorjaar van 1941. Een jaar later krijgen statenloze joden uit het Gooi de opdracht te 'evacuaren' naar Asterdorp. Na aankomst in Amsterdam Noord, in juni van dat jaar, worden velen direct op transport gezet naar Westerbork en vandaar naar Auschwitz.

Vanaf november 1942 verhuizen ook Nederlandse joden naar Asterdorp. Ze druppelen binnen. Dit gaat door tot mei 1943. Een deel van deze groep duikt onder vanuit het dorp. Vrijwel alle anderen overleven de oorlog niet. In totaal hebben 310 joden in WOII in Asterdorp gewoond. 229 van hen zijn vermoord.

1942

1947

Er heerst grote woningnood in Nederland. Asterdorp wordt opgeknapt en krijgt een andere naam: Tolhuiscomplex.

1950

De jonge kunstenaar André Volten maakt van het poortgebouw zijn atelier. In de voormalige gemeenschapsruimte, waar ooit activiteiten werden georganiseerd voor de kinderen en die in WOII als synagoge fungeerde, creëert hij vanaf dat moment zijn kunstwerken.

Volten wordt geïnspireerd door de scheepsbouw en het machtige metaal. Hij werkt een aantal jaar op de NDSM-werf en wordt volleerd lasser.

1955

Asterdorp wordt afgebroken. De woningen zijn slecht, vochtig en vol schimmel. Tijdens de bouw van het dorp is alleen het poortgebouw volledig onderheid. Dat staat dus stevig.

Volten is inmiddels verknocht geraakt aan het gebouw en de plek. Hij vecht met succes voor het behoud!

De kunstenaar gebruikt nu het hele gebouw. De ruimtes op de begane grond transformeert hij tot werkplaatsen. De onderdoorgang sluit hij af met grote metalen schuifdeuren. De buitenmuren verft hij wit.

Volten wordt een gevierd kunstenaar, in binnen- en buitenland, maar er is geen haar op zijn hoofd die er aan denkt om het gebouw ooit te verlaten.

2002

In september 2002 komt André Volten plots te overlijden. Hij is dan 77 jaar. Een respectabele leeftijd, maar zijn dood komt als een schok. Hij was kerngezond.

Dat is anders bij zijn vrouw Sophie. Na de dood van André verhuist zij naar het Rosa Spierhuis.

Het poortgebouw staat leeg.